Je hond staat tot zijn buik in de sloot langs het herfstpad en drinkt een paar flinke slokken. Onschuldig, denk je. Meestal is dat ook zo. Maar in dat water kan de bacterie zitten die leptospirose bij honden veroorzaakt: een infectie die ernstig en soms dodelijk kan verlopen.
De ziekte staat ook bekend als de ziekte van Weil of rattenziekte. Besmetting gebeurt vooral via urine van besmette knaagdieren in oppervlaktewater en natte grond. Vaccinatie is de belangrijkste bescherming, maar biedt geen garantie tegen iedere variant van de bacterie.
Wat is leptospirose bij honden?
Leptospirose is de verzamelnaam voor ziektes die worden veroorzaakt door de bacterie Leptospira. Een bekende, ernstige vorm is de ziekte van Weil, die zowel bij mensen als bij honden voorkomt. In de volksmond heet het ook wel rattenziekte, schrijft het Universitair Dierenziekenhuis van de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Die naam is niet zonder reden. Ratten kunnen de bacterie bij zich dragen zonder er zelf ziek van te worden. Volgens de RIVM-richtlijn voor dierenartsen komen Leptospira-bacteriën in Nederland wijdverspreid voor bij ratten: in populaties van bruine ratten zijn prevalenties van 33 tot 57 procent gevonden. Ook veldmuizen zijn vaak besmet.
Hoe raakt een hond besmet met leptospirose?
Het mechanisme is eenvoudig. Een besmet knaagdier plast, waardoor de bacterie in het oppervlaktewater of de modder terechtkomt. Een hond kan de bacterie vervolgens binnenkrijgen via de mond, kleine wondjes of de slijmvliezen. Besmetting kan bijvoorbeeld plaatsvinden wanneer een hond:
- Uit een sloot, plas of vijver drinkt.
- In oppervlaktewater zwemt.
- Met zijn neus door natte of modderige grond gaat.
- Besmet water via kleine wondjes of de slijmvliezen binnenkrijgt.
- Ook de urine van een besmet dier kan een bron van besmetting zijn.
Vooral warm, vochtig weer en stilstaand water kunnen gunstige omstandigheden vormen voor de bacterie. Het risico houdt echter niet automatisch op zodra de zomer voorbij is. Ook in de herfst en winter kunnen besmette plassen, sloten en natte grond een rol spelen. Dat maakt leptospirose lastig te voorkomen. Je weet als eigenaar immers niet altijd waar besmette dieren zijn geweest.
Wat zijn de symptomen?
De eerste klachten zijn vaag, en dat maakt leptospirose verraderlijk. Na ongeveer een week kan een hond minder eten, braken en koorts krijgen. Als de ziekte verergert, hangt het beeld af van de organen die geraakt worden. Bij aantasting van de lever worden huid, slijmvliezen en het oogwit geel. Bij aantasting van de nieren moet een hond vaak plassen. Ook trillende spieren, lusteloosheid en bloederige diarree komen voor.
Is leptospirose besmettelijk voor mensen?
Ja. Leptospirose is een zoönose, wat betekent dat de infectie van dieren op mensen kan worden overgedragen. Een zieke hond kan Leptospira-bacteriën via de urine uitscheiden. Het risico voor een eigenaar is volgens het Universitair Dierenziekenhuis in Utrecht klein, maar het is wel verstandig om voorzichtig om te gaan met urine van een mogelijk besmette hond. Heeft je hond leptospirose en moet je urine opruimen? Was daarna goed je handen en maak de plek zorgvuldig schoon. Volg bij een bevestigde besmetting altijd de adviezen van je dierenarts.
Helpt vaccinatie tegen leptospirose?
Er bestaat een vaccin tegen leptospirose en vaccinatie is de belangrijkste manier om je hond te beschermen tegen de ziekte. Toch biedt het vaccin geen volledige garantie. Er bestaan verschillende typen Leptospira-bacteriën en een vaccin beschermt niet tegen alle varianten. Een gevaccineerde hond kan leptospirose dus nog steeds krijgen. Vaccinatie verkleint wel het risico op ziekte en ernstige klachten. Hoe vaak je hond gevaccineerd moet worden, bespreek je met je dierenarts.
Wat kun je doen als je hond mogelijk besmet is?
Een paar slokken uit een sloot betekenen niet automatisch dat je hond leptospirose krijgt. Toch is het goed om alert te zijn, zeker als je hond regelmatig zwemt, uit plassen drinkt of door natte gebieden loopt. Let na mogelijk contact met besmet water op klachten zoals koorts, braken, weinig eten, sloomheid, veel drinken of plassen en gele slijmvliezen.
Vermoed je leptospirose bij je hond? Wacht dan niet af, maar neem contact op met je dierenarts. Vertel daarbij ook dat je hond mogelijk in contact is geweest met oppervlaktewater. Een snelle herkenning van de symptomen en behandeling kan belangrijk zijn, omdat leptospirose ernstig kan verlopen.
